Nie upraszczając

zagadnienia i pamiętając,

że to są tylko śmiałe próby,

wychodzę bowiem z tych założeń,

z których Troczyński wyszedł

pisząc Próby krytyki „Pałuby”

dosadną, śmiałą, lecz w pokorze

pisaną, między Paryżem a Poznaniem...

Więc zanim wiersz się jeszcze stanie,

zbiera się, skupia w drobne ziarno,

masą bezkształtną i niezdarną

wzbudzoną prawie mimo woli,

w łańcuchach gór czy w trawach dolin

poetyckiego, rzekłbyś, wnętrza.

I teraz, jeśli jest gorętszakrew, to ziarno rośnie, puchnie,

i rzeczywistość jeśli chuchnie

z bliska, jeśli go dotknie,

to się odezwie wielokrotne

i zagra twórczym skojarzeniem.

To będzie pierwsze — tak —

wciałowstąpienie.

A w skojarzeniu błysk, olśnienie,

i nowy, świeży jakiś znak

niewymawialny ludzką mową,

ten znak powierzyć trzeba słowom,

i to jest właśnie drugie — tak —

które poeta musi wiedzieć.

I trzecie — musi je powiedzieć.

Mechanizm dość skomplikowany,

jak widać, ale są odmiany,

tak że dość trudno jest ustalać,

jak się wewnętrznie obraz scala

i jak wypływa czy wybucha.

Czasami rytm za sprawą ducha

dopowie, a czasem w rytmie

próżno szukane, nagle spadnie.

A czasem wierszem coś owładnie

i samo go przez strofy niesie.

Właściwie to niewiele wie się

o mechanizmie, mówmy, twórczym.

Jedno wydaje się być pewne,

że przestrzeń

(która rozszerza się lub kurczy

tak niezależnie, tak swoiście,

jak jednakowe w pąkach liście

rozwiną się raz w dłoń klonową,

to znów w akacji listki drobne)

tak własna jest jak osobowość.