To wszystko,

czy jawnie będzie żył czy skrycie,

o co potyka się swym życiem.

Zasięg przeróżny, wielki, mały,

czasami krąg zupełny, cały,

czasem wycinki tylko, wręby

albo ruchliwe żywe macki.

Czasami jest to krąg prostacki

powycinany w ostre zęby,

czasem subtelny, wyszukany,

czuły na najdrobniejsze zmiany,

tak jak łakomy i ambitny

kameleona język chwytny.

Z przestrzeni takiej świat się sączy

w organizm jak w dźwięczący kielich.

A potem raptem się wyłączy

i wierszem jak rakietą strzeli.

Lecz kiedy już gotowe wiersze

popłyną głośno między ludzi...

Dlaczego — w jednym wiersz obudzi

odzew,

a czasem nawet szersze

kręgi falować zaczną tonemprzejętym, tak jak kamertonem,

podczas gdy drugi drganie minie,

trzeciego muśnie tylko.

Winię

tu tylko właśnie, mimo wszystko,

zakres przestrzeni doznawania.

Pomijam częstotliwość drgania,

kwestię aż nadto oczywistą.

Przestrzenie są jak kule szklane,

co się wzajemnie przenikają,

są takie, które otaczają inne

i są jak gdyby z sobą zlane

częściami.

Są takie, co się w innych mieszczą.

Są takie, co się spotykają,

jak na bilardzie kule z kości:

ledwo się dotkną, a już w złości

znowu od siebie odbiegają.

Nic więc dziwnego, że nie mogą

pojąć tych innych,

bo ich istota, jak moszcz winny,

nie wzruszy obcej im przestrzeni.

Wtedy dopiero to się zmieni,

kiedy poeta przestrzeń swoją

rozszerzy tak, że swym promieniem

opisze koło wielkie.

Rojem

przestrzenie innych ludzi

lecąc — wciąż będą w jego kole.

Taki poeta wszystkich zbudzi,

a sam stać będzie na cokolei słowa jego każdy pojmie,

bo będzie mówił tak, że dojmie

jak wiatr, który jednako głaszcze

stuletnie dęby i lwie paszcze,

mimo odmiennych ciał i natur.

Wrócimy jednak do tematu.

Temat w poezji, jego zasięg

i kształt, i odpowiednik w tonie,

w obrazie, w barwie i w przenośni.

Temat, co tli się sam bezgłośnie,

podwaja słowo i rozluźnia.

Przezroczyścieje temat-kuźnia

iskrom, co znaczą same sobie.

A kowal, młoty, żar — to próżnia,

to tylko nikły, zwiewny motyw,

wzniesiony, by rozjarzyć loty

iskrom, świecącym słowom.

Albo też temat, jak narkotyk

oszałamiając elementy,

okrywa sens słowami spięty,

które jak gwoździe w aksamicie

wtłoczone w sierść niematerialną

trzymają frazę arbitralną,

same zatarłszy się w niebycie.

Tak więc tematem można kryć

i można temat usłać tłem,

i można nim jak nicią szyć,

i dudnić można nim jak dnem.

Temat w obrazach może mieszkać

i co przenośnia się objawiać

na krańcach strof, na samych brzeżkach,

w światłach gasnących i w żurawiach.